Oudewater in oude plaatjes
Deel 3

Het is alweer geruime tijd geleden dat ik de eerste pagina's maakte met foto's van Oudewater. Sinds kort ben ik ook in het bezit van een aantal foto's van schilderrijen van de schilder Cornelis Springer. Deze meester die leefde van 1817 tot 1891 heeft een aantal prachtige stadsgezichten gemaakt van Oudewater. Ook heb ik een aantal scans gemaakt van foto's gemaakt door de fotograaf E.C. Rahms. Eberhard Cornelis Rahms geboren in Rotterdam op 14 september 1823. Al vroeg toonde hij belangstelling voor wat in die tijd "schone kunsten" genoemd werd. Helaas was er een gedegen opleiding hierin niet voor hem weggelegd. Zijn vader was broodbakker, en die eiste hem op voor het bedrijf.

E.C.Rahms 1823-1907 een zelfportret

Rahms heeft een schat achtergelaten in de vorm van foto's en tekeningen van het stadje in de negentiende-eeuwse stoffering. Het stadje compleet met poorten en wallen en stadsmuren. Het kleine stadje was in de negentiende eeuw een waar eldorado voor kunstenaars  als Springer, Weissenbruch, Kars en Greive. Met de vele zeventiende-eeuwse huizen en gevels. Rahms huwde in 1850 met Johanna Maria Cornelia Buys uit Oudewater, en in 1854 vertrokken zij beide naar Oudewater om hun intrek te nemen in een bakkerij in de Leeuweringenstraat. Maar boven de bakkerij wordt een atelier ingericht waar hij een onnoemelijk aantal foto's, tekeningen, etsen en schilderijen zou maken.

De bakkerij aan de Leeuweringenstraat van de heer E.C. Rahms op een door de heer E.C. Rahms genomen foto.

Nogmaals de bakkerij aan de Leeuweringenstraat van de heer E.C. Rahms, iedereen liep uit bij het maken van foto's

Een foto van de heer E.C. Rahms gemaakt op 16 januari 1867 na een sneeuwstorm in de Leeuweringenstraat voor zijn deur  van 'In de gouden harp'.

Foto van de heer E.C. Rahms van de Leeuweringenstraat na een sneeuwstorm in 1866.

Cornelis Springer werd op 25 mei 1817 in Amsterdam geboren als vierde zoon van de aannemer Willem Springer en diens echtgenote Maria Elizabeth Doezen. Na de lagere school ging hij in de leer bij de huis-en rijtuigschilder A. de Wit. In de avonduren  kreeg de jonge Cornelis van zijn oudste broer Hendrik , een architect, les in bouwkundig tekenen. Later werd Cornelis ingeschreven op de tekenschool, daar maakte hij snelle vorderingen zodat een landschapstudie bij Osdorp uit 1834 werd toegelaten op de in dat jaar te Amsterdam gehouden Tentoonstelling van Werken van Levende Meesters. In 1825 ging Springer in de leer bij Kaspar Karssen, een stadsgezichtenschilder die veel aanzien genoot. De invloed van Karssen is onmiskenbaar, nauwkeurig uitgevoerde stadsgezichten, waarin de figuren soms opvallen door hun nietigheid ten opzichten van de imposante gotische bouwwerken. Op reis vond Springer de motieven die hij zocht voor zijn werken, kastelen, imposante gotische kerken en ru´nes. Tot aan het begin van 1850 schilderde Springer half gefantaseerde stadsgezichten, zij het dat hij ze in de loop der jaren duidelijk anders ging arrangeren. Rond 1850 stopte Springer vrijwel met het schilderen van fantasiecomposities. Vanaf dat moment kwamen naast Amsterdam ook andere steden en dorpen aan bod. Een aantal prachtige werken heeft hij in die tijd in Oudewater gemaakt.

Gezicht op de Marktbrug te Oudewater bij zomer in het midden van de 17de eeuw. (1883)

Een straat te Oudewater. (1856)

De Havengracht te Oudewater. (1876) Vrijwel zoals het er vandaag nog uitziet!

Cornelis Springer (1859) Gezicht op de Stadstoren

Cornelis Springer gezicht op de Wijdstraat (1878)

Een foto van de Wijdstraat in 1868 door E.C. Rahms

Visbrug met stadhuis Cornelis Springer

De witte huisjes van Henk van Leeuwen 

Henk van Leeuwen (1890 - 1972) was een echte Ouderwaterse kunstschilder, hoewel niet geboren in Oudewater maar wel opgegroeid in het kleine stadje. De witte huisjes aan de sluis naar de Lange Linschoten waren een geliefd onderwerp voor veel schilders. Helaas is bij een restauratie in de jaren 80 de witte pleisterlaag verdwenen.

De witte huisjes zoveel jaren later, jammer genoeg is het aanzicht niet alleen verknoeid doordat de witte pleisterlaag niet meer aanwezig is, maar ook door het schuurtje of tuinhuisje dat voor het pand is gebouwd. De welstandscommissie heeft niet goed opgelet!    augustus 2016 foto HvD

Kaart uit rond 1955, hierop komt het schilderachtige van de 'witte huisjes' goed tot uitdrukking.

Amsterdamse Veer voorjaar 2017 foto HvD

Het sluisje aan het Amsterdamse Veer, dit was de plek waar tot ongeveer 1850 de trekschuit naar Amsterdam vertrok. Twee keer per week was het mogelijk om met de trekschuit naar Amsterdam te reizen, een reis van ongeveer een dag! 

Opmerkelijk schilderij in de stijl van de Haagse school van de sluisbrug aan het Amsterdamse Veer door Johan Hendrik Kaemmerer (1894-1979)

Schilderij van Henk van Leeuwen van de brug over de Linschoten, over deze brug liep de aardewal die deel uitmaakte van de verdedigingswerken rond Oudewater.

Schilderij vervaardigd door Karel Klinkenberg (1852 - 1924) IJsselkade met gezicht op de ophaalbrug.

Bijna op de plek van het schilderij in 2017 Foto HvD

Fotokaart uit rond 1960 met een kopra schip met hoge deklast dat aan het lossen is bij de fabriek van Brinkers.

 

 

Een foto van E.C. Rahms uit 1875 van een baggermachine gebouwd door de Machinefabriek de Hollandsche IJssel

De scheepswerf van de firma Stofberg, in 1919 opgeheven.

Nogmaals de toren de IJsselkade scheepswerf en de ophaalbrug over de IJssel  gemaakt door de firma Cosijn uit Gouda in 1860.

Nogmaals een gezicht op de Machine Fabriek de Hollandse IJssel.

Een foto van de IJssel met de toren rond 1970, goed zichtbaar is het kopra schip met hoge deklast. Foto HvD

Foto waarschijnlijk genomen rond 1920, de IJsselkade met kerk en toren en zichtbaar is een Tjalk en aan de overkant van de IJssel de toenmalige olieslagerij van H.W. Verloop & Co later Brinkers. 

Ingekleurde kaart van de IJsselkade rond 1920

Een foto uit 1967, op de voorgrond de tjalk van schipper Kuik en daarachter de Alwil waar Wessel en Paul Kuik nog jaren lang kopra mee naar Oudewater gevaren hebben. Op de voorgrond de bedrijfshallen van Machinefabriek de Hollandsche IJssel.

Bijna op de dezelfde plek, maar 50 jaar later. Geen beroepsvaart meer op de Hollandse IJssel, maar nog wel de loods van de Machinefabriek.  Foto HvD.

Haast het zelfde punt als op het schilderij van Springer, dit is een foto van E.C. Rahms. Goed zichtbaar is het oude kosterhuis dat met de laatste restauratie van de kerk in de jaren 60 van de vorige eeuw is afgebroken. Een deel van de kerk maakte deel uit van deze woning.

Gezicht naar de kerk te Oudewater. van de kunstschilder Springer (1876) Een schilderij gemaakt vrijwel zonder fantasie, goed zichtbaar is de gevel van "vrede is rijkdom" waar later de Oudewaterse kunstschilder Joosten zijn winkel had. Ook goed zichtbaar zijn de huisjes in het Helletje.

Een foto waarschijnlijk rond 1930 van de kerk en toren, geeft een goede indruk hoe de kerk eruit zag voor de restauratie in de jaren 60 van de vorige eeuw, bepleisterde muren, niet bepaalt een fraai uiterlijk! Wel schilderachtig! Ook zichtbaar is dat de auto ook intreden gedaan heeft, maar ook het maken van een foto is nog bijzonder, een aantal mensen poseren er nog voor.

We slaan heel veel tijd over met een foto hoe het er vandaag de dag in 2017 eruit ziet, gelukkig zonder auto's! Foto HvD 

Het Helletje op een foto van E.C. Rahms uit 1877. Vrijwel niet veranderd, maar wel veel netter!

Het zelfde plekje bijna 140 jaar later! Foto HvD

Gezicht op de IJsselkade, het stoombootje op de voorgrond onderhield een passagiersdienst op Gouda. Het werd "De Klomp" genoemd en was eigendom van de rederij "Estafette" van de heer J.A.Montijn. Een foto van E.C. Rahms.

Fotokaart gemaakt rond 1970, zichtbaar de graanschepen van graanhandelaar Six, en nog net de achterkant van de klipperaak van de toenmalige brugwachter.

IJssel met toren 5 augustus 2016 foto HvD

Wijdstraat huis 'De Ark' met gevelsteen "ALST GODT behaecht Beter beniit dan beclaecht-1615" gevel is zichtbaar op het schilderij  van Cornelis Springer.

Kaart uit rond 1920 van de Ark

IJsselkade augustus 2016 foto HvD

IJsselkade met het huis met het trapje dat een rol speelde in het boek van Herman de Man 'De eenzame' geschreven in 1923, waarin een Joods meisje voorkomt, Vrouke de Lieme, een koopmansdochter uit Woerden. Op haar wordt de hoofdpersoon uit de roman, Hubert Montijn, verliefd. Hij vertelt haar over het nieuwe testament maar tot een bekering komt het niet. Vrouke sterft jong en haar begrafenis volgens de Joodse gebruiken, 'dwars door het polderland naar de Joodse begraafplaats in Woerden', is door Herman de Man liefdevol beschreven.

 

HOME deel 1 deel 2 deel 3 deel 4 deel 5 deel 6  deel 7 deel 9          Verder